THUẬN TRẠCHTHIÊN·ĐỊA·NHÂN
Một trường hợp. Ba lớp điều kiện. Không phán đoán vội.
THIÊN
ĐỊA
NHÂN
Phương pháp
Phương pháp làm việc
Quan sát
Thu thập dữ kiện thực tại bằng giác quan và công cụ, theo thời gian và bối cảnh.
Đối chiếu
Đặt các lớp dữ kiện cạnh nhau, đối chiếu giữa Thiên–Địa–Nhân và với tri thức truyền thống.
Giới hạn
Nhận diện giới hạn của dữ kiện và diễn giải, giữ khoảng trống cho điều chưa biết.
I · Ba lớp điều kiện
Một trường hợp, ba lớp điều kiện.
Thiên, Địa và Nhân được đặt trong cùng một khung phân tích để mô tả điều kiện thời gian, đặc điểm nơi chốn và cách con người thực sự sử dụng không gian. Ba lớp dữ kiện không vận hành như các phép chấm điểm độc lập; nhận định chỉ hình thành sau khi quan sát quan hệ giữa chúng, đối chiếu phần có thể đo với hệ diễn giải truyền thống và ghi rõ phần chưa đủ dữ liệu.
Thiên
Thời và điều kiện lớnMùa, quỹ đạo mặt trời, thời tiết và nhịp ngày–đêm là những điều kiện có thể quan sát. Lịch pháp và cách luận cát–hung thuộc lớp diễn giải truyền thống, không được nhập làm một với phép đo.
Địa
Địa hình và nơi chốnĐịa thế, thủy hệ, hướng tiếp cận, ánh sáng, gió, tiếng ồn và bố cục phải được đọc từ hiện trường. Hình thế đi trước công thức phương vị; bản vẽ không thay cho việc hiểu cách một nơi đang được dùng.
Nhân
Người sử dụng và hoàn cảnhThể trạng, nếp sống, công việc, gia đình, quan hệ, vật dụng và mục tiêu quyết định câu hỏi cần đặt ra. Cùng một nơi nhưng khác người, khác việc và khác thời điểm sẽ không cho cùng một nhận định.
II · Ranh giới
Phân biệt dữ kiện và hệ quy chiếu.
Muốn thảo luận phong thủy một cách có căn cứ, trước hết phải xác định mỗi nhận định thuộc lớp nào: dữ kiện hiện trường có thể quan sát hoặc đo; quy tắc nội tại của một trường phái; dữ liệu mệnh lý; hay suy luận về hành vi và tiện nghi. Việc tách lớp không phủ nhận tri thức truyền thống, mà ngăn các khái niệm khác bản chất bị trộn thành một kết luận duy nhất. Mỗi kết luận vì thế cần nêu nguồn, giả định, phạm vi áp dụng và mức độ bất định.
Khảo sát Hình thế, điều kiện môi trường và nhu cầu sử dụng trước khi luận phương vị.
Nêu rõ trường phái, quy tắc và mốc thời gian; không trình bày như bằng chứng thực nghiệm.
Ghi rõ thời điểm chuyển từ phong thủy sang mệnh lý, không gộp hai hệ thành một.
Tách tác động hành vi, công năng và thẩm mỹ khỏi ý nghĩa biểu tượng hoặc niềm tin cát–hung.
III · Tài liệu nền
Nguồn có thể truy lại.
Cập nhật 23.07.2026- 01Ole BruunAn Introduction to Feng Shui — Environmental Concerns ↗Cambridge University Press, 2008
- 02T. K. LeeThe art and science of Feng Shui—a study on architects’ perception ↗Building and Environment 40(3), 2005
- 03UNESCO World Heritage CentreFujian Tulou ↗World Heritage List no. 1113
- 04Gavin FloodEarth under Heaven: The Chinese Traditions ↗Oxford University Press, 2019
